Siqaret çəkən insan hər dəfə tüstünü içinə çəkəndə yalnız nikotin qəbul etmir. O, ağciyərlərinə minlərlə kimyəvi maddədən ibarət qarışıq göndərir. Bu maddələrin bir qismi zəhərli, bir qismi isə xərçəng yarada bilən xüsusiyyətlərə malikdir. Ən təhlükəlisi isə odur ki, zərər çox vaxt insanın hiss etmədiyi anda başlayır. Öskürək, təngnəfəslik və yorğunluq yaranana qədər bədəndə ciddi dəyişikliklər baş verə bilər.
Tribuna.az xəbər verir ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, tütün hər il dünyada 8 milyondan çox insanın ölümünə səbəb olur. Bu rəqəmə təxminən 1,3 milyon nəfər passiv siqaret tüstüsünə məruz qaldığı üçün həyatını itirən insanlar da daxildir.
Siqaret yalnız ağciyərləri zədələmir
Siqaretin əsas hədəflərindən biri ağciyərlər olsa da, onun təsiri bununla bitmir. Tütün tüstüsündəki karbonmonoksid qanın oksigen daşıma qabiliyyətini azaldır. Nikotin isə ürək döyüntüsünü və qan təzyiqini yüksəldərək ürək-damar sisteminə əlavə yük yaradır.
Nəticədə infarkt və insult riski artır. Damarların daxili divarları zədələnə, qan dövranı pisləşə bilər. Bu proses uzun müddət heç bir aydın əlamət vermədən davam edə bilər.
Siqaret həmçinin ağciyər xərçəngi ilə yanaşı ağız boşluğu, boğaz, qırtlaq, qida borusu, mədəaltı vəzi, böyrək və sidik kisəsi xərçəngi də daxil olmaqla bir sıra onkoloji xəstəliklərin yaranma ehtimalını artırır.
Bir siqaretin tüstüsü ətrafdakılara da çatır
Siqaret çəkən şəxs bəzən yalnız öz sağlamlığına zərər verdiyini düşünür. Halbuki tüstü ətrafdakı insanların da orqanizminə daxil olur. Xüsusilə uşaqlar, hamilə qadınlar və xroniki xəstəlikləri olan insanlar passiv siqaret tüstüsünün təsirinə daha həssasdırlar.
Passiv tüstüyə məruz qalma uşaqlarda astma tutmalarını, tənəffüs yolu infeksiyalarını və qulaq problemlərini artıra bilər. Böyüklərdə isə ürək xəstəlikləri və ağciyər xərçəngi riski ilə əlaqələndirilir. Evdə pəncərəni açmaq və ya başqa otaqda siqaret çəkmək bu təhlükəni tam aradan qaldırmır.
Siqaret insanın görünüşünü də dəyişir
Tütünün təsiri yalnız daxili orqanlarla məhdudlaşmır. Siqaret dərinin qanla təminatını zəiflədir, toxumaların oksigenlə qidalanmasına mane olur. Bu da dərinin daha tez qocalmasına, qırışların artmasına və dişlərin saralmasına səbəb ola bilər.
Bundan başqa, siqaret ağız qoxusuna, diş əti xəstəliklərinə, dad və qoxu hissinin zəifləməsinə də yol açır. Yəni insanın gündəlik həyat keyfiyyəti də tütünün təsirindən zərər görə bilər.
Siqareti tərgitdikdən sonra bədəndə nə baş verir?
Ən maraqlı məqamlardan biri budur ki, siqareti tərgitdikdən sonra orqanizm bərpa prosesinə başlayır. ÜST və ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzinin məlumatlarına əsasən, dəyişikliklər kifayət qədər tez hiss oluna bilər:
20 dəqiqə sonra: ürək döyüntüsü və qan təzyiqi normaya doğru enməyə başlayır.
12 saat sonra: qandakı karbonmonoksid səviyyəsi normaya yaxınlaşır.
2–12 həftə ərzində: qan dövranı və ağciyər funksiyaları yaxşılaşa bilər.
1–9 ay ərzində: öskürək və təngnəfəslik azala bilər.
1 il sonra: ürəyin işemik xəstəliyi riski siqaret çəkən şəxslə müqayisədə təxminən yarıya enir.
10 il sonra: ağciyər xərçəngindən ölüm riski siqaret çəkməyə davam edən şəxslə müqayisədə təxminən yarıya düşə bilər.
Bu müddətlər insandan-insana dəyişir. Lakin əsas məqam budur: siqareti tərgitmək üçün heç vaxt gec deyil. Hətta uzun illər siqaret çəkmiş insanlarda belə sağlamlıq riskləri zamanla azala bilər.
“Az çəkirəm” demək təhlükəsiz olduğunuz anlamına gəlmir
Bəzi insanlar gündə cəmi bir neçə siqaret çəkdikləri üçün özlərini təhlükəsiz hesab edirlər. Ancaq siqaretin ürək-damar sisteminə təsiri az miqdarda istifadədə belə ciddi ola bilər. Təhlükəsiz siqaret miqdarı yoxdur.
Siqareti tərgitmək çətin ola bilər, çünki nikotin güclü asılılıq yaradır. Lakin həkim məsləhəti, davranış dəstəyi və uyğun nikotin əvəzedici vasitələr bu prosesi asanlaşdıra bilər.
Bəzən insan siqareti bir dəqiqəlik rahatlıq üçün yandırır, amma onun bədənində yaratdığı zərər illərlə davam edir. Siqareti tərgitmək isə sadəcə pis vərdişdən imtina deyil, sağlam gələcəyə verilən qərardır.
İmran Kərimli
