Alkoqol insan orqanizmi üçün ümumiyyətlə zərərli hesab edilsə də, bəzi xəstəliklər, xroniki patologiyalar və genetik həssaslıqlar zamanı onun istifadəsi birbaşa ölümcül fəsadlara yol aça bilər. Spirtli içkilərin tərkibindəki etil spirti və onun qaraciyərdə parçalanması nəticəsində yaranan asetaldehid bəzi orqan sistemlərində ani və geri dönməz zədələnmələrə səbəb olur.
İçki istifadəsinin həyati təhlükə yaratdığı ilk əsas qrup kəskin və ya xroniki pankreatitdən (mədəaltı vəzin iltihabı) əziyyət çəkənlərdir. Alkoqol mədəaltı vəzin axacaqlarında spazm yaradır və fermentlərin vəzin daxilində toplanaraq orqanın özünü “həzm etməsinə” (nekroz) gətirib çıxarır. Bu proses kəskin nekrotik pankreatitlə nəticələnir ki, bu da yüksək ölüm faizinə malik ağır toksiki şok və çoxsaylı orqan çatışmazlığı törədir.
Digər yüksək risk qrupu qaraciyər sirrozu, hepatit C və ya B xəstələridir. Qaraciyər alkoqolu zərərsizləşdirən əsas orqan olduğu üçün, artıq zədələnmiş hüceyrələr əlavə toksiki yükə tab gətirə bilmir. Sirrozlu şəxslərdə spirtli içki qəbulu portal hipertenziyaya və qida borusunun genişlənmiş damarlarından qarşısıalınmaz kütləvi qanaxmalara səbəb olur ki, bu da dəqiqələr ərzində ölümə gətirib çıxara bilər.
Ürək-damar sistemi xəstəlikləri, xüsusən hipertoniya, kardiopatiyalar və ya ritm pozuntuları olan insanlarda alkoqol ani ürək dayanmasına yol aça bilər. Spirtli içki arterial təzyiqi kəskin şəkildə qaldıraraq hemorragik insulta (beyinə qan sızması) və ya miokard infarktına təkan verir. “Bayram ürəyi sindromu” kimi tanınan vəziyyətdə isə alkoqol ürəyin ritmini kəskin pozaraq mədəciklərin fibrillyasiyasına və qəfil ürək ölümünə səbəb olur.
Genetik həssaslığı olan şəxslər üçün də alkoqol birbaşa həyati təhlükədir. Bəzi insanlarda, xüsusən asetaldehid dehidrogenaza (ALDH2) fermentinin çatışmazlığı olanlarda etil spirti tez bir zamanda orqanizmdə yüksək toksiki maddə olan asetaldehidə çevrilir və parçalana bilmir. Bu zaman kəskin qızarma (flushing) reaksiyası, tənəffüsün dayanması, arterial təzyiqin kritik həddə düşməsi və anafilaktik şoka bənzər kəskin allergik/toksiki reaksiya baş verir.
Eyni zamanda, müəyyən dərman preparatları qəbul edən şəxslərdə spirtli içki qəti qadağandır. Məsələn, disulfiram tərkibli preparatlar, bəzi antibiotiklər (metronidazol və s.), sakitləşdiricilər, trankvilizatorlar və ya güclü ağrıkəsicilərlə (opioidlər) birgə alkoqol qəbulu mərkəzi sinir sistemini tamamilə iflic edə bilər. Bu uyğunsuzluq tənəffüs mərkəzinin bloklanması, dərin koma və tənəffüsün dayanması ilə nəticələnir. Parasetamol kimi geniş yayılmış ağrıkəsicilərin alkoqolla eyni vaxtda qəbulu isə bir neçə saat ərzində kəskin qaraciyər çatışmazlığı yaradaraq ölümcül nəticə verə bilər.
Tip 1 və ağır Tip 2 diabet xəstələrində spirtli içki qəbulu gecikmiş və kəskin hipoqlikemiya (qanda şəkərin kəskin düşməsi) yaradır. Qaraciyər alkoqolu parçalamaqla məşğul olduğu üçün qana qlükoza ötürülməsini dayandırır. Yuxuda ikən baş verən bu hal şəxsin hipoqlikemik komaya düşməsinə və beynin oksigensiz qalaraq məhv olmasına səbəb olur. Epilepsiya xəstələrində isə alkoqol tutma həddini kəskin aşağı salır və dayanmayan, ardıcıl epileptik tutmalara (status epilepticus) gətirib çıxarır./YENISABAH/
