Alimlər bu qeyri-adi qabiliyyətin onların orqanizminin xüsusiyyətləri ilə bağlı olduğunu müəyyən ediblər.
Tribuna.az Hamuesgyemant-a istinadən xəbər verir ki,İndoneziya, Malayziya və Filippin ərazilərində yaşayan Bacau xalqının nümayəndələri nəsillər boyu dənizlə sıx bağlı həyat sürüblər. Onların bir çoxu balıqçılıq və dəniz məhsullarının toplanması ilə məşğul olaraq hər gün saatlarla suyun altında qalır. Uzun illər ərzində onların orqanizmi bu həyat tərzinə uyğunlaşıb və bu da onlara sərbəst dalış zamanı ciddi üstünlük verir.
Araşdırmalara görə, bunun əsas səbəblərindən biri Bacau xalqının orta göstəricidən daha böyük dalağa sahib olmasıdır. Bu xalqı tez-tez “dəniz köçəriləri” də adlandırırlar. Onlar təxminən min ildir Sulu dənizi ətrafında yaşayır, ənənəvi olaraq dayaqlar üzərində qurulmuş evlərdə və su ilə birbaşa əlaqə yaradan qayıq-evlərdə məskunlaşırlar.
Kiçik yaşayış yerlərində təxminən beş nəfər, bəzi ümumi tikililərdə isə 30-a qədər insan yaşaya bilər. Belə sadə evləri təxminən üç həftəyə tikmək mümkündür. Əvvəllər onların köçəri həyat tərzi ailələrə dənizdə sərbəst şəkildə hərəkət etməyə imkan verirdi.
Onlar nə ilə məşğuldurlar?
Bacau xalqının həyatında əsas yeri nizə ilə balıq ovu, həmçinin molyusklar, xərçənglər, dəniz ilbizləri və trepanqların toplanması tutur. Onlar qayıqlarını da özləri hazırlayır, əldə etdikləri artıq məhsulları isə sahildə digər mallarla dəyişirlər.
Bacau xalqı maniok da alır və ondan ənənəvi yeməklər hazırlayır. Soyuducuları olmadığı üçün tutduqları balıqları günəş altında qurudurlar. Bu üsul balığın həftələrlə saxlanmasına imkan verir.
Onların suya uyğunlaşması bioloji səviyyədə də müşahidə olunur. Bacau xalqının dalağı orta hesabla qonşu Saluan xalqının nümayəndələrindən təxminən 1,5 dəfə böyükdür.
Bu xüsusiyyət mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dalaq eritrositləri, yəni qırmızı qan hüceyrələrini ehtiyatda saxlayır. İnsan suya daldıqda dalaq yığılır və əlavə eritrositləri qan dövranına buraxır. Nəticədə qanın oksigen daşıma qabiliyyəti artır. Bənzər proses dərinliklərə dalan suitilərdə də müşahidə olunur.
Təcrübəli Bacau dalğıcları nəfəslərini 10 dəqiqəyədək saxlaya bilir. Bəzi hallarda onlar iş vaxtlarının 60 faizinə qədərini suyun altında keçirirlər.
Onlar ənənəvi taxta üzgüçülük eynəklərindən və xüsusi ağırlıq kəmərlərindən istifadə edirlər. Dalğıcların suya enmə dərinliyi 70 metrdən çox ola bilər.
Bacau uşaqları adətən səkkiz yaşında, bəzən isə daha erkən üzməyi öyrənirlər. Bununla yanaşı, onlar balıqçılığın və dənizdə sağ qalmağın əsaslarını da mənimsəyirlər.
Bu xalq hansı problemlərlə üzləşir?
Bacau qadınları arasında ənənəvi üz pastasından istifadə də geniş yayılıb. Burak və ya borak adlanan bu pasta zərdəçal və düyü ununa bənzər materiallardan hazırlanır və günəş şüalarından qorunmaq üçün istifadə edilir. Kosmetik məqsədlə də tətbiq olunduğuna görə subay qadınlar arasında xüsusilə populyardır.
Lakin onların ənənəvi həyat tərzini qorumaq getdikcə çətinləşir. 1950-ci illərdən etibarən müasir dövlət sərhədləri və Malayziyanın tətbiq etdiyi qaydalar onların sərbəst hərəkət imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdırıb.
Bacau xalqının bir çox nümayəndəsinin tamhüquqlu vətəndaşlığı yoxdur. Bu isə onların iş tapmasını və təhsil almasını çətinləşdirir.
Malayziyanın şərqində yerləşən Semporna ətrafında hazırda yalnız bir neçə yüz ailə ənənəvi dəniz həyat tərzini davam etdirir.
Dəniz ehtiyatlarının azalması və qayıqların təmiri üçün lazım olan ağacların tədarükünə qoyulan məhdudiyyətlər də onları tədricən quruda məskunlaşmağa məcbur edir.
İmran Kərimli
