Tribuna.Az xəbər verir ki, 2026-cı il üzrə Fiziologiya və ya Tibb sahəsində Nobel mükafatının laureatları açıqlanıb.
Mükafat ABŞ alimi Karl Deisseroth və Almaniya alimləri Peter Hegemann və Georg Nagelə verilib. Alimlər işıqla idarə olunan ion kanalları və optogenetika sahəsindəki kəşflərinə görə bu mükafata layiq görülüblər.
Nobel Komitəsinin məlumatına görə, onların araşdırmaları sinir hüceyrələrinin fəaliyyətini işıq vasitəsilə idarə etməyə imkan verən optogenetika metodunun əsasını qoyub.
Peter Hegemann və Georg Nagel hüceyrələri işığa həssas edən xüsusi zülal olan channelrhodopsini kəşf ediblər. Bu zülal müxtəlif hüceyrələrə daxil edildikdə onların işığa reaksiya verməsinə imkan yaradır.
Karl Deisseroth isə bu kəşfi sinir hüceyrələrində tətbiq edərək yeni mərhələ yaradıb. O, channelrhodopsin genini siçovulların sinir hüceyrələrinə yerləşdirib və mavi işıq vasitəsilə həmin hüceyrələrdə sinir siqnallarını işə sala bilib.
Daha sonra Deisseroth canlı siçanların beynindəki sinir hüceyrələrinin fəaliyyətini işıqla idarə etməyə imkan verən üsul hazırlayıb.
Nobel Komitəsi bildirib ki, bu metod hazırda optogenetika adlanır və qısa müddətdə bütün dünyada geniş təsirə malik elmi yanaşmaya çevrilib.
Bu texnologiya alimlərə beynin müxtəlif hissələrindəki sinir hüceyrələrinin fəaliyyətini daha dəqiq öyrənməyə və onların davranışa necə təsir etdiyini araşdırmağa imkan verir.
Beləliklə, üç alimin kəşfi işıqdan istifadə etməklə sinir sisteminin fəaliyyətini idarə etmək və öyrənmək üçün yeni imkanlar yaradıb.
İmran Kərimli
