Arıqlamağın ən effektiv yolu hansıdır? 112 elmi icmalın nəticəsi

Arıqlamağın ən effektiv yolu hansıdır? 112 elmi icmalın nəticəsi

  • whatsapp
  • messenger
  • telegram
  • vkontakte
  • odnoklassniki

Arıqlamaq istəyən insanların çoxu müxtəlif pəhrizlərə, uzunmüddətli aclığa və ağır idman məşqlərinə üz tutur. Halbuki yeni geniş elmi araşdırma göstərir ki, artıq çəkidən xilas olmaq üçün ən yaxşı nəticə yalnız qidalanmanı azaltmaqla deyil, düzgün qidalanma, fiziki aktivlik və gündəlik vərdişlərin birlikdə dəyişdirilməsi ilə əldə olunur.

Tribuna.az  xəbər verir ki, 2026-cı ildə elmi jurnalda dərc edilən geniş araşdırmada artıq çəkisi və piylənməsi olan yetkin insanların arıqlaması ilə bağlı 112 sistematik elmi icmal və meta-analizin nəticələri birləşdirilib. Tədqiqat 50-dən çox ölkədə aparılmış 2332 unikal randomizə edilmiş klinik sınağın məlumatlarını əhatə edib.

Ən yaxşı nəticə hansı üsulla əldə olunur?

Tədqiqatçılar müxtəlif arıqlama üsullarını müqayisə edərək belə qənaətə gəliblər ki, qidalanma ilə fiziki aktivliyin birləşdirilməsi uzunmüddətli nəticələr baxımından daha effektiv yanaşmadır.

Araşdırmada 12 aydan artıq müddətdə qidalanma və fiziki aktivliyi birlikdə dəyişən proqramlarda orta hesabla 3,68 kiloqram daha çox çəki azalması qeydə alınıb. Lakin bu nəticənin yalnız bir sistematik icmala əsaslandığını nəzərə almaq lazımdır.

Ayrı-ayrılıqda aşağı kalorili qidalanma qısa müddətdə daha nəzərəçarpan nəticə göstərib. Belə proqramlarda ilk üç ay ərzində orta çəki azalması təxminən 2,64 kiloqram olub.

Mütəxəssislərin gəldiyi əsas nəticə budur: sürətli arıqlamaqla yanaşı, əldə edilən nəticəni uzun müddət qorumaq da vacibdir.

Pəhriz saxlamaq kifayət etmir

Araşdırmanın diqqətçəkən nəticələrindən biri də fiziki aktivliyin əhəmiyyətidir. Təkcə idman etməklə arıqlamaq mümkün olsa da, çəki azalması adətən məhdud olur. Bununla belə, hərəkətlilik ürək-damar sağlamlığına, insulin həssaslığına və qan təzyiqinə müsbət təsir göstərir.

Tədqiqatda fiziki aktivliyin 6–12 ay ərzində sistolik qan təzyiqini orta hesabla 6,1 mm civə sütunu azaltdığı müəyyən edilib.

Digər tərəfdən, yüksək zülallı qidalanma da müəyyən üstünlüklər nümayiş etdirib. Yumurta, balıq, toyuq, süd məhsulları və paxlalılar toxluq hissinin qorunmasına və arıqlama zamanı əzələ kütləsinin saxlanmasına kömək edə bilər.

Arıqlamaq istəyənlər nə etməlidir?

Araşdırmanın nəticələrindən çıxan praktik tövsiyələr bunlardır:

Qidalanmanı dəyişmək: Həddindən artıq kalorili, şəkərli və emal olunmuş məhsulları azaltmaq.
Gündəlik hərəkəti artırmaq: Gəzinti, pilləkən qalxmaq və digər fiziki fəaliyyətlərə vaxt ayırmaq.
Zülal qəbuluna diqqət yetirmək: Rasionda yumurta, balıq, ət və paxlalılara yer vermək.
Nəticələri izləmək: Çəki və bel çevrəsindəki dəyişiklikləri mütəmadi qeyd etmək.
Davamlı olmaq: Qısa müddətli sərt pəhrizlər əvəzinə uzun müddət qoruna bilən qidalanma vərdişləri yaratmaq.

Araşdırmanın məhdudiyyətləri də var

Alimlər əldə olunan nəticələrin ehtiyatla qiymətləndirilməli olduğunu da vurğulayırlar. Belə ki, araşdırmaya daxil edilən 112 elmi icmalın 69 faizində metodoloji etibarlılıq aşağı və ya kritik dərəcədə aşağı qiymətləndirilib. Bundan başqa, tədqiqatlarda istifadə edilən metodlar və iştirakçı qrupları arasında ciddi fərqlər olub.

Buna görə də müəyyən bir pəhrizi hamı üçün ən yaxşı üsul elan etmək mümkün deyil.

Tədqiqatın əsas mesajı isə aydındır: arıqlamağın ən effektiv və davamlı yanaşmalarından biri düzgün qidalanma, müntəzəm fiziki aktivlik və davranış dəyişikliklərinin birlikdə tətbiqidir.

İmran Kərimli