ABŞ-ın İrana qarşı sanksiyaları və onların üçüncü ölkələrdə tətbiq edilməsi beynəlxalq hüquqla ziddiyyət təşkil edir.
Tribuna.az Mehrnews-a istinadən xəbər verir ki, BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə Komissarlığı talassemiyadan əziyyət çəkən iranlılarla bağlı iki xüsusi məruzəçinin nəticələrinə istinadən bildirib.
“ABŞ-ın İrana qarşı birtərəfli sanksiyalarının qanuniliyi beynəlxalq hüquqa görə şübhə doğurur, həmçinin onların ekstraterritorial tətbiqinin qanuniliyi də şübhəlidir”, – Alena Douhan və Obiora Okafor bəyanatda bildiriblər. “Hələ də ABŞ-dan kənarda olan şirkətlər qanuni və ya işgüzar təsirlərlə üzləşməmək üçün onlara əməl etməyə borcludurlar”.
Douhan birtərəfli məcburi tədbirlərin insan hüquqlarının həyata keçirilməsinə mənfi təsiri üzrə xüsusi məruzəçi, Okafor isə insan hüquqları və beynəlxalq həmrəylik üzrə müstəqil ekspertdir. Onlar Vaşinqtonun 2015-ci il nüvə sazişindən imtina etməsindən sonra 2018-ci ildə birtərəfli qaydada tətbiq edilən ABŞ embarqosunun irsi qan xəstəliyi olan talassemiyadan əziyyət çəkən iranlılara necə təsir etdiyini araşdırıblar.
İranda qanköçürmə zamanı xüsusi dərman tələb edən talassemiyalı xəstələrin yüksək sayı var. Onlar İsveçrənin Novartis şirkəti tərəfindən istehsal edilib, komponentləri Fransanın “Roquette Freres” şirkətindən alınıb, lakin tibb, çatdırılma və sığorta biznesi sektorlarında qorxuya görə İrandan imtina edilib, ekspertlər bildiriblər.
Douhan və Okafor, “ABŞ-ın sanksiya qaydalarındakı tibbi mallar üçün humanitar istisnalar mürəkkəb və aydın deyil” deyib. Vaşinqton İrana dərman satan şirkətlərə yüksək cərimələr tətbiq edir.
Çatdırılmaya icazə verildikdə belə, “istehsalçılar, malgöndərənlər, sığortaçılar və ya banklar” “ABŞ-ın aqressiv sanksiyalarının tətbiqindən və cəzalarından” qorxaraq İranla iş görmək istəmirlər”, – onlar qeyd ediblər. Bu, talassemiyalı xəstələrdə “qorxu, ağrı və vaxtından əvvəl ölümə” səbəb olub.
Okafor və Douhan ABŞ hökumətini tibbi məqsədlər üçün maliyyə əməliyyatları qarşısında hər hansı maneəni aradan qaldırmağa, humanitar istisnaları effektiv şəkildə həyata keçirməyə və İrana tibbi ixraca ikinci dərəcəli sanksiyalar tətbiq etməməyə çağırıb, eyni zamanda digər BMT üzvlərini insan hüquqları ilə bağlı öhdəliklərinə əməl etməyə çağırıb.
