Tribuna.az xəbər verir ki, ABŞ, Ukrayna və Rusiya arasında müharibənin dayandırılması ilə bağlı yeni danışıqlara hazırlıq fonunda Avropa ölkələri Ukraynanın gələcək təhlükəsizliyi və iqtisadi bərpası məsələlərini müzakirə etməyə hazırlaşır.
“Financial Times”ın məlumatına görə, ABŞ nümayəndələri bu həftə Brüsseldə Fransa, Almaniya, Böyük Britaniya, Avropa İttifaqı və NATO təmsilçiləri ilə görüşəcəklər. Müzakirələrdə Ukraynaya təhlükəsizlik təminatlarının verilməsi, Avropanın müharibədən sonrakı təhlükəsizlik arxitekturası və ölkənin yenidən qurulmasına iqtisadi dəstək məsələləri nəzərdən keçiriləcək.
Bununla yanaşı, ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə Rusiya və Ukrayna nümayəndə heyətlərinin noyabrın 10–11-də Əbu-Dabidə görüşməsi planlaşdırılır. Danışıqların əsas gündəliyinə müharibənin dayandırılması, müharibədən sonrakı təhlükəsizlik mexanizmləri, gərginliyin azaldılması və humanitar məsələlər daxildir. Bununla belə, tərəflər arasında razılaşmanın əldə olunacağı hələ məlum deyil.
Avropa Ukraynanın bərpasına nə qədər vəsait ayıracaq?
Avropa İttifaqı Ukraynanın iqtisadi dayanıqlığının qorunması və gələcək bərpası üçün maliyyə dəstəyini davam etdirir. Avropa Komissiyasının oktyabrın 30-da açıqladığı təklifə əsasən, 2027-ci il üçün nəzərdə tutulan 45 milyard avroluq dəstək paketinin təsdiqlənməsi planlaşdırılır. Bu vəsaitin bir hissəsi dövlət büdcəsinə, digər hissəsi isə Ukraynanın müdafiə sənayesinə yönəldiləcək.
Komissiyanın təklifinə əsasən, 2027-ci il üçün nəzərdə tutulan vəsaitin 13,3 milyard avroyadək hissəsi büdcə dəstəyinə, 31,7 milyard avrosu isə müdafiə sənayesinin imkanlarının gücləndirilməsinə ayrılacaq. Vəsaitin ayrılması hüququn aliliyi, korrupsiyaya qarşı mübarizə və iqtisadi dayanıqlıqla bağlı şərtlərlə müşayiət olunacaq. Təklifin qüvvəyə minməsi üçün Aİ Şurasının təsdiqi tələb olunur.
Avropa Komissiyasının Ukraynanın bərpası üzrə planlarına infrastrukturun yenilənməsi, enerji sisteminin gücləndirilməsi, mənzil fondunun bərpası və özəl investisiyaların cəlb edilməsi də daxildir. Brüssel hesab edir ki, ölkənin uzunmüddətli iqtisadi dirçəlişi beynəlxalq maliyyə dəstəyi ilə yanaşı, institusional islahatlardan və biznes mühitinin yaxşılaşdırılmasından da asılı olacaq.
Əsas məsələ təhlükəsizlik təminatlarıdır
Avropa ölkələri üçün Ukraynanın gələcəkdə yenidən hərbi təcavüzə məruz qalmaması mühüm məsələlərdən biridir. Buna görə də diplomatik müzakirələrdə mümkün sülh razılaşmasının şərtləri ilə yanaşı, təhlükəsizlik təminatlarının necə işləyəcəyi də nəzərdən keçirilir.
Avropa İttifaqının mövqeyinə görə, davamlı sülh üçün Ukraynanın təhlükəsizliyi təmin edilməli, ölkənin enerji və nəqliyyat infrastrukturu qorunmalı, beynəlxalq tərəfdaşların dəstəyi davam etməlidir. Bununla belə, təhlükəsizlik təminatlarının konkret forması və onların həyata keçirilməsi ilə bağlı yekun razılaşma hələ elan edilməyib.
Beləliklə, Avropa Ukraynanın yalnız müharibə dövründə müdafiəsinə deyil, gələcəkdə iqtisadi cəhətdən bərpa olunmasına da hazırlaşır. Lakin genişmiqyaslı yenidənqurmanın miqyası və müddəti müharibənin nə vaxt başa çatacağından, mümkün sülh razılaşmasının şərtlərindən və beynəlxalq maliyyələşmənin davamlılığından asılı olacaq.
İmran Kərimli
