Psixoloqlar bildirir ki, insanlar yaşlandıqca həyatlarına fərqli gözlə baxmağa başlayır və bu zaman bəzən xoş olmayan bir həqiqətlə üzləşirlər: uzun illər “yaxın dost” hesab etdikləri münasibətlər əslində o qədər də qarşılıqlı olmayıb.
Araşdırmalara görə, qocalıq dövründə dostların tədricən həyatımızdan çıxması ən ağrılı proseslərdən biridir. Bu, yalnız ölüm və ya xəstəliklə bağlı deyil. Çox vaxt səbəb daha sadədir: insan özü əlaqə saxlamadıqda qarşı tərəf də heç bir təşəbbüs göstərmir.
Psixoloqlar bunu “dostluğun səssiz sönməsi” adlandırır. Gənclikdə məktəb, universitet və iş kimi sosial mühitlər insanları bir arada saxlayır. Lakin yaş artdıqca bu “təbii bağlayıcılar” yox olur və münasibətlər yalnız qarşılıqlı istək üzərində qalır.
Tribuna.az EcoNews-ə istinadən xəbər verir ki, bu mərhələdə insanlar tez-tez iki hisslə üzləşir:
- tənhalıq
- münasibətlərin birtərəfli olduğunu anlamaq
ABŞ-da aparılan araşdırmalar göstərir ki, 65 yaşdan yuxarı insanların təxminən 24%-i sosial izolyasiya yaşayır, 60 yaşdan yuxarıların isə 43%-i özünü tənha hiss edir. Alimlər vurğulayır ki, tənhalıq sadəcə insanların olmaması deyil – bu, istədiyin münasibətlə real münasibət arasındakı fərqdir.
Mütəxəssislər “ədalətli mübadilə nəzəriyyəsi”nə də diqqət çəkir. Bu nəzəriyyəyə görə, insanlar münasibətlərdə hər iki tərəfin təxminən eyni səviyyədə töhfə verdiyini hiss edəndə özlərini daha rahat hiss edirlər. Dostluqda bu, kiçik jestlərlə özünü göstərir: zəng etmək, dəstək olmaq, görüş təklif etmək. Əgər bütün bunları yalnız bir tərəf edirsə, münasibət artıq dostluqdan çox “öhdəliyə” çevrilir.
Araşdırmalar həm də göstərir ki, bütün dostluqların yalnız yarısı qarşılıqlıdır. Bu isə o deməkdir ki, əlaqəni saxlamaq üçün təşəbbüsü dayandırmaq bəzən münasibətin real mahiyyətini üzə çıxarır.
Bununla belə, alimlər vacib bir məqamı vurğulayır: dostların sayı deyil, keyfiyyəti önəmlidir. Yetkin yaşlarda insanın rifahı üçün əsas olan yaxınlıq hissi, emosional dəstək və əlaqəni qorumaq üçün ortaq səydir.
Psixiatr Robert Voldingər bu mövzuda sərt, amma real bir fikir səsləndirib:
“Tənhalıq öldürür. O, siqaret və alkoqolizm qədər təhlükəlidir.”
Nəticə olaraq, mütəxəssislər hesab edir ki, qocalığın ən çətin tərəfi yalnız insanların azalması deyil, həm də hansı münasibətlərin həqiqətən dəyərli və qarşılıqlı olduğunu anlamaqdır.
İmran Kərimli
