Bir ayaq üzərində durmaq sadə bir balans hərəkəti kimi görünsə də, aparılan elmi-tibbi araşdırmalar bu məşqin insan sağlamlığı üçün olduqca vacib olduğunu göstərir. Xüsusilə orta və irəli yaş dövrlərində bu bacarıq orqanizmin ümumi vəziyyəti və yaşlanma prosesinin necə getdiyi barədə mühüm məlumat verir.
Tribuna.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, bir ayaq üzərində durmaq qabiliyyəti ayaq, baldır, bud və omba əzələlərinin gücünü, həmçinin bədənin koordinasiya və tarazlıq səviyyəsini əks etdirir. Yaş artdıqca əzələ kütləsinin azalması balans pozuntularına və yıxılma riskinin yüksəlməsinə səbəb olur. Bu sadə, lakin təsirli hərəkət əzələlərin aktiv qalmasına kömək edərək sarkopeniyanın qarşısını qismən ala bilir.
Araşdırmalar göstərir ki, 30 yaşdan sonra insan hər on ildə orta hesabla əzələ kütləsinin təxminən 8 faizini itirir. Bir ayaq üzərində durma məşqləri isə bu azalmanı ləngidir, aşağı ətraf əzələlərinin funksional gücünü qoruyur və gündəlik hərəkətləri daha rahat icra etməyə şərait yaradır.
Bu hərəkətin faydaları yalnız fiziki güclə məhdudlaşmır. Bir ayaq üzərində balans saxlayarkən beyin görmə sistemi, daxili qulaqda yerləşən balans mərkəzi və bədənin mövqeyini hiss edən sinir mexanizmləri arasında intensiv koordinasiya yaradır. Bu proses nəticəsində diqqət, yaddaş və məkan qavrayışı güclənir, beyin-sinir əlaqələri daha aktiv işləyir.
Həkimlər bildirirlər ki, yaşlandıqca beyin hüceyrələri arasındakı əlaqələrin zəifləməsi tarazlıq problemlərinə və yıxılma riskinin artmasına səbəb ola bilər. Məhz bu səbəbdən bir ayaq üzərində durma kimi balans məşqləri həm beyin fəaliyyətini stimullaşdırır, həm də yaşla bağlı riskləri azaldır.
Statistik məlumatlara görə, 65 yaşdan yuxarı şəxslərdə xəsarətlə nəticələnən yıxılmaların əsas səbəbi tarazlıq pozuntularıdır. Elmi tədqiqatlar sübut edir ki, mütəmadi balans məşqləri yıxılma və travma riskini 30–50 faizədək azalda bilir.
2022-ci ildə aparılan genişmiqyaslı bir araşdırmada isə diqqətçəkən nəticə ortaya çıxıb. Tədqiqata əsasən, 50 yaşdan yuxarı olub 10 saniyə ərzində bir ayaq üzərində dura bilməyən şəxslərin növbəti yeddi il ərzində istənilən səbəbdən həyatını itirmə riski 84 faiz daha yüksək olub. Bu səbəbdən mütəxəssislər bir ayaq üzərində durma testini ümumi sağlamlıq göstəricisi kimi qiymətləndirirlər.
Mütəxəssislər bu sadə məşqin gündəlik həyata daxil edilməsini tövsiyə edirlər. Gündə bir-iki dəfə, hər ayaq üçün 10–30 saniyə balans saxlamaq kifayətdir. Əvvəlcə divardan və ya stuldan dəstək almaq, daha sonra isə tədricən dəstəksiz icraya keçmək məsləhət görülür. Diş fırçalayarkən, mətbəxdə gözləyərkən və ya evdə istirahət zamanı bu məşqi etmək mümkündür.
Nəticə etibarilə, bir ayaq üzərində durmaq əzələlərin möhkəmlənməsinə, beynin aktivliyinin artmasına, yıxılma riskinin azalmasına və sağlam yaşlanmaya ciddi töhfə verir. Sadə görünməsinə baxmayaraq, bu hərəkət uzunömürlülük və həyat keyfiyyəti baxımından əhəmiyyətli rol oynayır.
İmran Kərimli
