ABŞ prezidenti Donald Tramp İsrailə hər il ayrılan təxminən 4 milyard dollarlıq hərbi yardımın dayandırılacağını açıqlayıb. Bu qərar Vaşinqtonla Təl-Əviv arasındakı uzunmüddətli hərbi əməkdaşlığın gələcəyi ilə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib.
Tribuna.az xəbər verir ki, Tramp bu barədə noyabrın 3-də Fox News telekanalına telefon müsahibəsində danışıb.
ABŞ prezidenti bildirib ki, İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu ilə bir neçə ay əvvəl razılıq əldə olunub və Vaşinqton ilin sonundan etibarən bu maliyyə yardımını dayandıracaq. Trampın sözlərinə görə, İsrail artıq iqtisadi və hərbi baxımdan kifayət qədər güclənib və əvvəlki həcmdə maliyyə dəstəyinə ehtiyac duymur.
O, qərarın səbəblərindən biri kimi ABŞ daxilindəki siyasi müzakirələri də göstərib. Tramp hesab edir ki, İsrailə ayrılan milyardlarla dollar demokrat siyasətçilər tərəfindən Respublikaçılara qarşı siyasi arqument kimi istifadə olunur.
Məsələni diqqətçəkən edən məqamlardan biri isə ABŞ-ın İsraillə mövcud hərbi yardım razılaşmasının hələ 2028-ci ilin sentyabrına qədər qüvvədə olmasıdır. 2016-cı ildə imzalanmış 10 illik memorandum çərçivəsində Vaşinqton İsrailə hər il 3,8 milyard dollar ayırmağı öhdəsinə götürüb.
Bu vəsaitin 3,3 milyard dolları hərbi təyinatlı maliyyələşdirməyə, 500 milyon dolları isə raketdən müdafiə sistemlərinə dəstəyə nəzərdə tutulub. Yardımın böyük hissəsi ABŞ istehsalı olan hərbi texnikanın alınmasına yönəldilir.
Tramp maliyyə yardımının dayandırılmasından danışsa da, ABŞ-ın İsrailə silah satışını davam etdirəcəyini bildirib. Beləliklə, söhbət iki ölkə arasında hərbi əməkdaşlığın tamamilə kəsilməsindən deyil, maliyyə dəstəyinin dəyişdirilməsindən gedir.
Qərar İsrail daxilində də narazılıq doğurub. Müxalifət lideri Gadi Eisenkot hökumətin belə mühüm strateji dəyişiklik barədə məlumatı mediadan öyrənməsini tənqid edib və Netanyahudan izahat tələb edib.
Bununla belə, Trampın açıqlamasının praktik olaraq necə həyata keçiriləcəyi hələ aydın deyil. Çünki mövcud maliyyələşdirmə öhdəliklərinin dəyişdirilməsində ABŞ Konqresinin də rolu var.
Beləliklə, Vaşinqtonun bu addımı İsrailin müdafiə xərclərini artırmasına və gələcəkdə ABŞ maliyyəsindən asılılığını azaltmasına təkan verə bilər.
İmran Kərimli
