Xəbər məkanında elmi əsaslara söykənən kifayət qədər maraqlı bir məlumata rast gəlmək olar. Söhbət ondan gedir ki, səyahətlər təkcə psixi sağlamlığı qorumağa deyil, həm də onun bəzi göstəricilərini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırmağa qadirdir.
Tribuna.az xəbər verir ki, son illərdə stress, emosional tükənmişlik və depressiv hallar kritik səviyyəyə çatıb. Bu vəziyyət yalnız ayrı-ayrı fərdlər üçün deyil, bütövlükdə cəmiyyət üçün də ciddi narahatlıq doğurur.
Stress və ruh düşkünlüyü həyatın bir çox sahəsinə mənfi təsir göstərir: münasibətlərə, iş fəaliyyətinə, uşaqların tərbiyəsinə və ümumi həyat keyfiyyətinə.
İsveç dünyada tibbi göstəriş əsasında həkimlərin səyahət “təyin etdiyi” ilk ölkə olub. Pilot proqram çərçivəsində isveçli həkimlər artıq stress, tükənmişlik və depressiya hallarında yalnız dərmanlar deyil, eyni zamanda səyahətləri də psixi və fiziki sağlamlığın yaxşılaşdırılması üçün tövsiyə edə bilirlər.
2021-ci ildə Journal of Positive Psychology jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, səyahətlər və mühitin dəyişməsi:
həyat məmnuniyyətini artırır;
stress səviyyəsini orta hesabla 25% azaldır;
yaradıcılığı təxminən 40% yüksəldir.
Həmçinin sübut olunub ki, istirahət ürək döyüntülərinin tezliyini azaldır və yuxu keyfiyyətini yaxşılaşdırır. Bu isə ümumi sağlamlıq üçün son dərəcə vacib amillərdir.
Bu müalicə yanaşmasının mahiyyəti nədən ibarətdir?
İdeya olduqca sadədir: vizual mənzərənin və ətraf mühitin dəyişməsi zehni rahatladır və bərpa edir. Alimlər bu prosesi “məkan terapiyası” və ya “səyahətlə müalicə” adlandırırlar. Bu zaman gündəlik rutin səbəbindən ya istifadə olunmayan, ya da “passiv vəziyyətdə” olan psixi və fizioloji mexanizmlər aktivləşir.
Səyahət zamanı orqanizm aşağıdakı hormonları daha intensiv ifraz edir:
dopamin — motivasiya və zövq hissi yaradır;
serotonin — xoşbəxtlik və daxili sakitlik verir;
oksitosin — bağlılıq, güvən və təhlükəsizlik hissini gücləndirir.
Bu unikal hormonal “kokteyl” həm ruh, həm də bədən üçün əsl yenilənmə düyməsi rolunu oynayır.
Həkimlər səyahətləri aşağıdakı hallarda müalicə və profilaktika vasitəsi kimi tövsiyə edirlər:
emosional və peşəkar tükənmişlik;
narahatlıq pozuntuları;
yüngül depressiya formaları;
yuxu pozuntuları;
işlə bağlı xroniki stress.
İsveçdə bu yanaşma “Profilaktik sağlamlıq” adlı dövlət proqramının bir hissəsinə çevrilib. Burada yaxşı əhval-ruhiyyə və həyat sevinci insan sağlamlığının ayrılmaz tərkib hissəsi kimi qəbul olunur.
İmran Kərimli
