İnsan necə yeriyirsə, bu, onun sağlamlığının vəziyyəti və hətta nə qədər yaşaya biləcəyi barədə müəyyən ipucları verə bilər.
Tribuna.az xəbər verir ki, JAMA jurnalında dərc olunmuş və yaşı 65-dən yuxarı olan 34 485 nəfərin məlumatlarını əhatə edən təhlil göstərib ki, adi gəzinti sürəti daha yüksək olan insanlarda sağqalma müddəti də daha uzun olur. Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, yeriş sürətinin saniyədə hər 0,1 metr artması ölüm riskinin nisbi göstəricisinin 12 faiz aşağı olması ilə əlaqəlidir. Bununla belə, nəticələr sürətli yeriməyin birbaşa ömrü uzatdığını sübut etmir. Sadəcə, gündəlik yeriş sürətinin insanın ümumi sağlamlıq vəziyyətini əks etdirə biləcəyini göstərir.
Yeriş sürəti yaşlanma haqqında niyə bu qədər məlumat verir?
Tədqiqatçılar doqquz ayrı araşdırmada iştirak edən insanları 6 ildən 21 ilədək izləyiblər. Onların nəticələrinə görə, yeriş sürəti xroniki xəstəliklər və digər sağlamlıq göstəriciləri nəzərə alındıqda belə, insanın sağqalma müddəti barədə əhəmiyyətli məlumat verib.
Alimlər yeriş sürətini insanın həyat gücünü və ümumi sağlamlıq vəziyyətini qiymətləndirmək üçün “sadə və əlçatan ümumiləşdirilmiş göstərici” kimi xarakterizə ediblər. Çünki bu göstərici bədənin müxtəlif sistemlərinin birlikdə necə işlədiyini əks etdirir.
Yerimək üçün beyin, əzələlər, oynaqlar, ürək və ağciyərlər arasında uyğun fəaliyyət tələb olunur. Rahat yeriş sürətindəki dəyişikliklər adi tibbi müayinə zamanı dərhal nəzərə çarpmayan problemlərə işarə edə bilər.
Araşdırmada saniyədə ən azı 1 metr sürətlə yeriyən insanların yaş və cins göstəricilərinə əsasən gözləniləndən daha uzun yaşaması ilə də əlaqə aşkarlanıb.
Müstəqil yaşamağa kömək edən, çox vaxt diqqətdən kənarda qalan hərəkət
Lakin düz xətt üzrə yerimək fiziki hərəkət qabiliyyətinin bütün tərəflərini əhatə etmir.
Məsələn, insanların sıx olduğu səkidə hərəkət etmək, yerdəki maneənin ətrafından keçmək və ya mətbəxdə qəfil istiqaməti dəyişmək tarazlıq, koordinasiya və istiqaməti tez dəyişmək bacarığı tələb edir.
ABŞ Milli Yaşlanma İnstitutu fiziki aktivliyin funksional qabiliyyəti qorumağa, yaşlı insanların gündəlik işlərini müstəqil yerinə yetirməsinə kömək etdiyini vurğulayır.
Bununla belə, JAMA araşdırmasının müəllifləri maneələr arasında hərəkət çevikliyini deyil, məhz yeriş sürətini ölçüblər. Buna görə də tədqiqat daha yaxşı çevikliyin uzunömürlülüyü təmin etdiyini sübut etmir.
Yaşlandıqca hərəkət qabiliyyətini necə qorumaq olar?
ABŞ Milli Yaşlanma İnstitutu dözümlülüyü artıran məşqləri, güc məşqlərini və tarazlıq hərəkətlərini birləşdirməyi tövsiyə edir.
Tarazlığı yaxşılaşdırmaq üçün geriyə və ya yana doğru yerimək, dabanı digər ayağın barmaqlarına yaxın qoyaraq addımlamaq, tai-çi ilə məşğul olmaq və bir ayaq üzərində dayanmaq kimi hərəkətlər tövsiyə olunur.
İlk növbədə, hər gün rahat tempdə gəzməyə başlamaq olar. Daha sonra istiqaməti nəzarətli şəkildə dəyişmək və tarazlıq hərəkətləri əlavə etmək mümkündür. Bu məşqləri möhkəm dayaq yaxınlığında etmək daha təhlükəsizdir.
Əgər yeriyərkən tarazlığınızı qorumaqda çətinlik çəkirsinizsə, daha mürəkkəb hərəkətlərə başlamazdan əvvəl həkim və ya fizioterapevtlə məsləhətləşmək vacibdir.
İmran Kərimli
