“Münasibətlərdə hörmət” anlayışı bəzən subyektiv və çətin müəyyən edilən termin sayılsa da, filosof və professor Berit Brogaard-ın sözlərinə görə, xoşbəxt, sağlam və uzunömürlü əlaqələr qurmaq üçün onun vacibliyi danılmazdır.
Hörmət partnyora ləyaqət hissi verməkdən, emosiyalarını ifadə edə biləcəyi təhlükəsiz mühit yaratmaqdan və qərarları onun rifahını nəzərə alaraq qəbul etməkdən ibarətdir. Hörmət olmadıqda tərəfdaşlar bir-birindən uzaqlaşa bilər.
Bu hörmət həm də evdəki gündəlik söhbətlərdə özünü göstərir və ya məhv olur. Məsələn, bəzi arvadların ərlərinə dediyi müəyyən ifadələr onların ona heç hörmət etmədiyini göstərə bilər. Onlar təhlükəsiz emosional mühit yaratmaq və ya partnyorun ləyaqətini qorumaqla maraqlanmırlar, daha çox öz rahatlıqlarını qorumağa çalışırlar.
Tribuna.az YourTango-a istinadən qadınların kişilərə hörmətsizlik göstərdiyi hallarda tez-tez istifadə etdikləri ifadələri təqdim edir:
1. “Bunu sənə izah etməməliyəm”
Kömək istəmək bir çox insan üçün çətin olur, xüsusilə uşaqlıqdan “güclü olmaq” üçün emosiyalarını gizlətməyi öyrədilən kişilər üçün. Stanford Report-a görə isə kömək istəmək insanları daha güclü hiss etdirir və münasibətləri möhkəmləndirir.
Əgər qadın ərinin dəstək istəyinə daim “bunu sənə izah etməməliyəm” deyirsə, bu, onun emosiyalarını boğmasına və münasibətdə özünü tək hiss etməsinə səbəb olur.
2. “Niyə filankəs kimi ola bilmirsən?”
İnsanlar özlərini müqayisə etməyə meyllidirlər, çünki aidiyyət hissi axtarırlar. Lakin bugünkü müqayisə mədəniyyəti insanları və partnyorlarını qeyri-real gözləntilərlə ölçməyə sövq edir.
Ərini olduğu kimi qəbul etməyən qadınlar tez-tez bu ifadədən istifadə edərək onu utandırmağa və dəyişməyə məcbur etməyə çalışırlar. Bu isə hörmət deyil, şəxsiyyətin basdırılmasıdır.
3. “Yenə başladıq…”
Journal of Marital and Family Therapy jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, hörmətsizliyə məruz qalan tərəf sonda münasibətdən emosional olaraq uzaqlaşır.
Partnyor narahatlığını bildirəndə “yenə başladıq” kimi passiv-aqressiv reaksiya onu hər dəfə bir az daha uzaqlaşdırır.
4. “Sən başa düşmürsən”
Mübahisədə özünü izah etmək əvəzinə qarşı tərəfin anlayış qabiliyyətini inkar etmək hörmətsizlikdir.
Araşdırmalar göstərir ki, tərəfdaşlar bir-birini başa düşdüklərini hiss etdikdə münasibət məmnuniyyəti artır. Bu ifadə isə həm anlaşmanı, həm də etimadı zədələyir.
5. “Mənə fərqi yoxdur”
Tədqiqatçı Peter Gray bildirir ki, uzunmüddətli münasibətlərdə hörmət bəzən sevgidən də vacibdir.
“Fərqi yoxdur” və ya “Səndən soruşan oldu?” kimi ifadələr partnyorun fikirlərinin əhəmiyyətsiz sayıldığını göstərir və ünsiyyəti məhv edir.
6. “Çox həssassan”
“Şişirdirsən” və ya “çox həssassan” kimi sözlər əslində məsuliyyətdən qaçmaq cəhdidir.
Araşdırmalar göstərir ki, münasibətlərdə emosional uzaqlaşma bir nöqtədən sonra geri dönməz ola bilər.
7. “Bilirdim belə olacaq”
Bu ifadə partnyora güvən olmadığını göstərir.
Münasibət terapevti Cheryl Groskopf-un sözlərinə görə, bu cümlə “ən pisini gözləmək və baş verəndə özünü haqlı saymaq” deməkdir və ümidsizlik yaradır.
8. “Bu mənim problemim deyil”
Evlilik komanda işidir — problemlər birlikdə həll olunur.
Bu ifadə isə məsuliyyətdən qaçmağı və münasibətdə emosional məsafə yaratmağı göstərir.
9. “Sənlə mümkün deyil”
Araşdırmalar göstərir ki, münasibətdə tükənmişlik və tənhalıq çox vaxt hörmətsizlikdən yaranır.
Bu ifadə partnyoru günah keçisi kimi göstərir və onun özünəinamını sarsıdır.
10. “Bu barədə danışmayacağam”
Münaqişədən qaçmaq və emosiyaları boğmaq həm münasibətə, həm də sağlamlığa zərər verə bilər.
Araşdırmalar göstərir ki, emosiyaları boğmaq fiziki və psixoloji problemlərə səbəb olur.
11. “Çox yapışıqsan”
Partnyora hörmət göstərmək onun emosiyalarını qəbul etmək deməkdir.
Bu ifadə isə əksinə, onun ehtiyaclarını kiçildir və tənhalıq hissini gücləndirir.
İmran Kərimli
