Sakit okeanda son dərəcə güclü El-Nino hadisəsi formalaşır. Böyük Britaniyanın Met Office meteorologiya xidməti bunu misli görünməmiş hadisə kimi qiymətləndirir.
Proqnozlara görə, okeanın ayrı-ayrı ərazilərində səth temperaturu normadan 3 dərəcədən çox yüksək ola bilər.
Bakıvaxtı.az xəbər verir ki, “Met Office”in uzunmüddətli proqnozlaşdırma bölməsinin rəhbəri Adam Skayf hadisəni misli görünməmiş adlandıraraq indiyədək heç vaxt belə güclü El-Nino siqnalı görmədiyini bildirib.
El-Nino nədir?
El-Nino adətən iki ildən yeddi ilədək aralıqlarla baş verən və təxminən bir il davam edən təbii iqlim hadisəsidir. Bu dövrdə Sakit okean üzərində adətən şərqdən qərbə əsən passat küləkləri zəifləyir və ya istiqamətini dəyişir. Nəticədə isti dəniz suyu şərqə doğru hərəkət edir.
Okeandan böyük miqdarda istilik atmosferə daxil olaraq qlobal orta temperaturun yüksəlməsinə və yağıntı rejimlərinin dəyişməsinə səbəb olur.
Alimlər Sakit okeanın müəyyən hissəsində dəniz səthinin temperaturu orta göstəricidən ən azı 0,5 dərəcə yüksək olduqda El-Nino hadisəsindən danışırlar. Hazırkı ölçmələrdə fərq artıq 2 dərəcəni əhəmiyyətli dərəcədə ötüb. Met Office-in proqnozuna əsasən, hadisənin bu ilin sonlarında pik həddinə çatdığı zaman fərq 3 dərəcədən çox ola bilər.
Nəticələr XIX əsrdən bəri ən güclü El-Nino ola bilər
Məqalədə qeyd olunur ki, belə göstərici 1950-ci ildən bəri aparılan müşahidələr zamanı qeydə alınmayıb. Hazırkı El-Ninonun XIX əsrdən bəri ən güclü hadisə olması mümkündür. Digər iqlim proqnozları isə temperatur fərqinin 4 dərəcəyədək yüksələ biləcəyini istisna etmir.
Hadisənin daha da güclənməsinə okeanın yalnız səthinin deyil, dərinliklərinin də qeyri-adi dərəcədə isti olması təsir göstərə bilər. Bəzi ərazilərdə 100 metr dərinlikdə suyun temperaturu normadan təxminən 8 dərəcə yüksəkdir. Bu böyük isti su kütləsi El-Ninonu əlavə enerji ilə təmin edən ehtiyat mənbəyi rolunu oynaya bilər.
El-Nino artıq dünyanın müxtəlif bölgələrində hava şəraitinə təsir göstərə bilər. Cənubi Asiyada bu hadisə adətən cənub-qərb mussonlarının zəifləməsi ilə müşayiət olunur. 2026-cı ildə isə musson yağıntıları indiyədək orta göstəricilərdən xeyli geri qalır.
Karib hövzəsində və tropik Atlantik üzərində atmosfer dəyişiklikləri qasırğa fəallığını azalda bilər. Cari mövsümdə indiyədək cəmi üç adlı fırtına yaranıb.
Digər bölgələrdə isə nəticələr daha ciddi ola bilər. Avstraliyada quraqlıq və meşə yanğınları riski arta, Peru, Ekvador və ABŞ-ın cənubunda isə daşqın təhlükəsi yüksələ bilər. Bununla belə, El-Ninonun təsiri hər hadisədə fərqli olduğundan onun konkret regionlara təsirini dəqiq proqnozlaşdırmaq mümkün deyil.
El-Ninonun hava şəraitinə təsiri payızda güclənəcək
“Met Office”in məlumatına görə, El-Nino bu ilin yayında müşahidə olunan rekord istilik dalğalarında həlledici rol oynamayıb. Lakin payızda və qışın əvvəlində onun hava şəraitinə təsiri daha güclü ola bilər.
Şimal-qərbi Avropada, o cümlədən Böyük Britaniyada yağışlı və fırtınalı dövrlərin yaranma ehtimalı arta bilər. Qışın daha sonrakı mərhələlərində isə El-Nino daha soyuq hava ehtimalını da yüksəldə bilər.
Lakin hadisənin ən mühüm qlobal nəticəsi temperaturun daha da yüksəlməsi ola bilər. El-Nino zamanı okeandan atmosferə buraxılan istilik insan fəaliyyəti nəticəsində yaranan qlobal istiləşməyə əlavə olunur.
“Met Office”in iqlimşünası Nik Danstounun sözlərinə görə, bu təsir xüsusilə El-Ninonun qışdakı pikindən sonrakı təqvim ilində özünü göstərir.
Bu səbəbdən “Met Office” 2027-ci ilin qlobal temperatur rekordunu yeniləyəcəyini və 2024-cü ilin müşahidələr tarixində ən isti il titulunu itirəcəyini çox ehtimal olunan ssenari hesab edir.(qaynarinfo)
